మిత్రులకు నమస్తే... బ్లాగులోకి సాదర స్వాగతం... ఇవి నాకు నచ్చినవి, నేను రాసినవీనూ.. మీ అభిప్రాయాన్ని చెపితే సంతోషిస్తాను

Monday, 5 August 2013

బేట్రాయి సామి ఎవరు ?

‘‘ బేట్రాయి సామి దేవుడా… నన్నేలి నోడ బేట్రాయి సామి దేవుడా ’’ అంటూ పవన్ కళ్యాణ్ ఈ మధ్య పాడిన పాట సోషల్ నెట్ వర్క్ లో హల్ చల్ చేస్తోంది. లక్షల్లో వీక్షకులు యూ ట్యూబ్ ని చూసారు. ఎక్కడ చూసినా హమ్ చేస్తున్నారు. వింటుంటే ఈ బేట్రాయి ఏంటబ్బా అనిపించి కొంచెం రిఫరెన్స్ చూస్తే తెలిసిన విషయాలు మీతో పంచుకుంటాను.

కదిరి పట్టణం అనంతపురం జిల్లాలోనిది. ఇక్కడ కదిరి నరసింహ స్వామి దేవాలయంలో ప్రముఖంగా వినిపించే పాటను రీ మిక్స్ చేసి ‘‘ అత్తారింటికి దారేది’’ చిత్రంలో పెట్టారు. ఇప్పుడున్న పరిస్థితుల్లో రిలీజుకు దారేదని కూడా చూస్తున్నారు.




ఖాద్రీ అనే పేరు కాల క్రమంలో కదిరిగా మారిందని స్థలపురాణం. ఖాద్రి, ఖధిర (మడుగు దామర/ చండ్ర చెట్టు Canary wood or Indian mulberry /Morinda citrifolia ) అనేది ఒక చెట్టు ఆ చెట్టుక్రింద వున్న చీమల పుట్టలో నరసింహ స్వామి స్వయంభూవై(self emenating) వెలిశాడని చెపుతారు. వేదారణ్యంగా పిలువబడే ఈ ప్రాంతంలో ఖదిర చెట్లు ఎక్కువగా ఉన్నందున దీనికి కదిరి అని పేరు వచ్చిందని కూడా చెపుతారు.‘ఖ’ అంటే విష్ణుపాదము. ‘అద్రి’ అనగా కొండ. అందుకే ఈ పట్టణానికి ‘ఖద్రి’ అనే పేరు వచ్చి కాలక్రమేణా కదిరిగా రూపాంతరం చెందిందని కూడా చెబుతారు. కదిరి పట్టణానికి రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న కొండపై కనిపించే పాదాల గుర్తులను విష్ణుపాదాలుగా విశ్వసిస్తారు.   భక్త ప్రహ్లాదుని మొర ఆలకించి హిరణ్యకశిపుడిని వధించేందుకు ఎనిమిది చేతులతో ఉగ్రరూపం తో ఇక్కడే వెలిశాడని కథ. ఈ దేవాలయం 13 శతాభ్దం నుంచే వున్నదని అక్కడి ఆధారాలతో చెపుతున్నారు. ఈ ఆలయంలోని రంగమండపంలోని వర్ణ చిత్రాలు కొంత వెలిసినట్లు వున్నా ఇప్పటికీ ఆకర్షణీయంగా వున్నాయి. పునాదిలో కాకుండా కేవలం బండపైనే నిలబెట్టిన ద్వజస్థంభం ఇక్కడి మరో ఆకర్షణ. ఆరొందల సంవత్సరాల పైచిలుకు వయసు పదకొండువందలకు పైగా ఊడలతో ప్రపంప ప్రసిద్ధి గాంచి గిన్నిస్ బుక్ ఆప్ వరల్డ్ రికార్డులో స్థానం పొందిన తిమ్మమ్మ మర్రిమాను ఈ దేవాలయానికి సమారు 25 కి.మీ దూరంలోనే వుంటుంది. కదిరికి పన్నెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో కటారు పల్లె లో యోగి వేమన సమాధి కూడ వున్నది.ఎక్కడా లేని విధంగా ఈ కదిరి నరసింహుని ఆలయ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే.ఉత్సవాల సమయంలో ముస్లింలు కూడ పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొని ఈ స్వామి ని కొలుస్తుంటారు. ఇక్కడికి భక్తులు సమీపంలోని తమిళనాడు, కర్ణాటక రాష్ట్రాల నుండి కూడ వస్తుంటారు. ఖాద్రీ అనే పేరు ముస్లింల పేర్లలో వినిపిస్తుంది.

"బేట్రాయి సామి దేవుడా, నన్నేలినోడ…"ఇందులో బేట్రాయి – బేట రాయడు అంటే వేటకు రాజు – నరసింహ స్వామి.తెలుగులో వ కన్నడలో బ, తెలుగు "ప", కన్నడ "హ" గా పలకటం మనకు తెలిసిందే. వేట రాయుడు కాస్తా కన్నడ పలుకు బడిలో బేట రాయుడు బేట్రాయుడు గా మారి బేట్రాయి స్వామి గా కొలుపులందుకున్నాడు. దీన్నే పాటలో బేట్రాయి సామి దేవుడా నన్ను ఏలిన వాడా అని స్తుతిస్తున్నాడు. 

బెట్ట- అంటే కన్నడంలో కొండ, పర్వతము (తమిళంలో విట్ట/వెట్ట, తెలుగులో మెట్ట దీని సజాతి పదాలు కావచ్చు). బెట్టహళ్ళి, బెట్టదహళ్ళి, బెట్టదపుర, బెట్టదతుంగ, బెట్టగెరె, బెట్టకోటె వంటి ఊర్ల పేర్లు కర్నాటకాలో కోకొల్లలు. తమిళనాడులో డెంకణికోట (தேன்கனிகோட்டை) అన్న గ్రామంలోని దేవాలయంలో ప్రధాన దేవుడు వెట్టరాయన్ స్వామి లేదా బెట్టరాయ స్వామి. ఈ ఊరు తమిళనాడు, ఆంధ్ర, కర్ణాటక రాష్ట్రాల సరిహద్దుల్లో ఉంది కాబట్టి ఈ బేట్రాయ సామి దేవుడా పాటలోని మూలవిరాట్టు ఈ స్వామిగురించేనని కూడా
సురేశ్ కొలిచర్ల గారు విశ్లేషించారు. కానీ వేటతో కూడా ఇక్క సంభందం వుండటంతో వేట పదాన్ని సులభంగా తీసేయలేక పోతున్నాం ఇంతకీ ఈ వేట రాయుడు ఏంటి ఏమి వేటాడుతాడు. దానికీ కొంత ఆధారం దొరికింది.

ప్రతి ఏడు సంక్రాంతి సమయాన స్వామి వారి ఉత్సవాలు ప్రారంభం అవుతాయి. ముఖ్యంగా సంక్రాంతి సమయంలో వచ్చే పశువుల పండుగ రోజున శ్రీదేవి, భూదేవి లతో కలిసి వసంత వల్లభుడు కదిరి కొండకు పారువేట కు వస్తాడని భక్తుల విశ్వాసం. పారువేట అనగా మృగాలు పరుగెత్తుతుండగా వాటిని వెంబడించి వేటాడటం. అడవిలో విచ్చల విడిగా తిరుగుతూ భీభత్సాన్ని కలిగిస్తున్న క్రూర మృగాలను వేటాడి చంపి ప్రశాంతతను చేకూర్చే ప్రధాన లక్ష్యంతో పూర్వం రాజులు వేటకు వెళ్ళేవారు. అది ఆనందం కోసమే కాకుండా ప్రజలకు మృగాలనుంచి రక్షణ కల్పించేదుకు ప్రధాన విధిగా కూడా వుండేది. అయితే ఇప్పుడు దానిని ఆద్యాత్మికంగా మనసుపై అదుపుకు చేయాల్సిన వేటగా చెపుతూ అరిషడ్వర్గాల ప్రభావానికి లోనైన ఇంద్రియాల ప్రేరణతో నిలకడలేక పోరాడుతూ, ఉండే చంచలమైన మనస్సే ఒక మృగం. అలాంటి స్థిరత్వం లేని భక్తుని మనస్సును పంచాయుధాలతో స్వామి వేటాడి పట్టుకొని ఏకాగ్రతను ప్రసాదించడమే. ఈ ‘పారువేట’ ఉత్సవ నిర్వహణలోని అంతరార్ధంగా కూడా చెపుతారు. నిఘంటువులలో ఈ పారువేటకు అర్ధం ఏముందా అని చూస్తే మరికొంత సమాచారం అదనంగా లభించింది.

తిరునాళ్ల చివరనాడు, దేవుడు గుఱ్ఱపు వాహనము మీద, ఊరిమంద బయటికి పోయి, వేటాడినట్లు ఆడుట.The chase, game that is hunted. ఇది మనం పైన చెప్పుకున్న అర్ధంలాగానే
నెల్లూరు; కర్నూలు; అనంతపురం లోని పల్లె ప్రాంతాలలో వయసులో వున్న మగపిల్లలు బయటకువెళ్ళేప్పుడు వ్యంగ్యంగా అయ్య పారువేట (పార్వేట)కు బయలుదేరినాడే అంటుంటారు. అంటే వ్యభిచరించేదుకు తిరగటం అనే అర్ధం కూడా దీనికి వుంది.
పందెపు వేట అని మరొక అర్ధంలో కూడా వాడతారు దేవుని ఉత్సవ సమయంలో ఒక గూటానికి పొట్టేలుని కట్టి దూరం నుండి తుపాకులతో గురిచూసి కాల్చటం వుంటుంది. సరిగా గురి చూసి కాల్చిన వాడికి పొట్టేలు స్వంతం అవుతుంది. దీన్ని కూడా పారువేట అనే పిలుస్తారు.

దసరా పండుగ చివరలో జమ్మి కొట్టుటకు వెళ్ళటాన్ని కూడా పార్వేట అనే పిలుస్తారు.

పవన్ కళ్యాణ్ సినిమాలో పాడిన పాటలోని టెక్ట్స్ ఇది.

హేయ్…

కాటమ రాయుడా… కదిరీ నరసింహుడా…

కాటమ రాయుడా… కదిరీ నరసింహుడా…

కాటమ రాయుడా… కదిరీ నరసింహుడా…

మేటైన ఏటకాడ నిన్నే నమ్మీతిరా…

మేటైన ఏటకాడ నిన్నే నమ్మీతిరా…




బేట్రాయి సామి దేవుడా… నన్నేలి నోడ బేట్రాయి సామి దేవుడా…

సేపకడుపు సీరి బుట్టితి రాకాసిదాన్ని కోపాన తీసి కొట్టితీ…

హెయ్… హెయ్… హెయ్…

బేట్రాయి సామి దేవుడా… నన్నేలి నోడ బేట్రాయి సామి దేవుడా…

కొటిమన్ను నీళ్ళలోన యెలసి యేగమై తిరిగి.. కొటిమన్ను నీళ్ళలోన...

హొయ్… హొయ్… హొయ్…





బాపనోళ్ళ చదువులెల్ల బ్రహ్మ దెవరకిచ్చినోడ…



బాపనోళ్ళ చదువులెల్ల బ్రహ్మ దెవరకిచ్చినోడ…





బేట్రాయి సామి దేవుడా… నన్నేలి నోడ బేట్రాయి సామి దేవుడా…

సేపకడుపు సీరి బుట్టితి రాకాసిదాన్ని కోపాన తీసి కొట్టితీ…

బేట్రాయి సామి దేవుడా… నన్నేలి నోడ బేట్రాయి సామి దేవుడా…

హో... య్య...




ఈ పాట జానపద గీతం గానే కాకుండా భజన గీతంగా కూడా రాయల సీమలో ప్రసిద్ధి పొందిదని ఆ వివరాలను సుమంగళి చిత్రంలోని పాటనూ నా మిత్రుడు Mohan Ravipati గారు వారి ప్రెండ్ కమలాకర్ గారి సౌజన్యంతో అందజేసారు. వారిద్దరికీ ధన్యవాదాలతో ఆ పాటకూడ ఇక్క ఇస్తున్నాను వినండి.


అన్నమయ్య కీర్తనలో కూడా నవ విద నరసింహ స్తోత్రం కనిపిస్తుంది.తొమ్మిది రూపాలు ఇవి : 1.జ్వాల,2. వీర, 3.యోగానంద,4. కానుగుమాని, 5.మట్టెమళ్ల ,6. భార్గోటి, 7.ప్రహ్లాద, 8.లక్ష్మీ, 9.వరాహ నరసింహులు. వీరిని అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో వర్ణించాడు.

డా. తాడేపల్లి పతంజలి గారు గో తెలుగు డాట్ కామ్ లో రాసిన ప్రతి పదార్ధ వివరణలు ఇక్కడ చూడండి.


నృసింహ మంత్రం

ఉగ్రం వీరం మహా విష్ణుం 

జ్వలంతం సర్వతో ముఖం,

నృసింహ బీషణం భద్రం,

మృత్యు మృత్యుం నమామ్యహం.



1940 లో వచ్చిన సుమంగళి చిత్రం(ఈ పేరుతోనే 1965, 1989 లో కూడా సినిమాలు వున్నాయి) లో కూడా ఈ పాటను వాడారు. చిత్తూరు నాగయ్య గారు పాడారు. దీనికి ప్రొడక్షన్ మేనేజన్ మనకు కె.వి. రెడ్డి గా తెలిసిన కదిరి వెంకట రెడ్డి(1912 - 1972) గారు వారి కదిరి అభిమానాన్ని వివరాలనూ ఇలా అందజేసినట్లున్నారు. ఆయన అనంతపురం జిల్లా తాడిపత్రి లో జన్మించారు. 





 





జన పదాలలో దశావతార వర్ణన ఇది భజన పాటగా పడుకునే వారు. అచ్చమైన రాయలసీమ వాసన పక్క రాష్ట్రాల అక్షర ప్రభావం కొంత వుంటుంది. దీన్ని పలకల భజన అంటారు.


బేట్రాయి సామి దేవుడా - నన్నేలినోడ
బేట్రాయి సామి దేవుడా
కాటేమి రాయుడా - కదిరినరసిమ్మడా
మేటైన వేటుగాడ నిన్నే నమ్మితిరా

బేట్రాయి...

శాప కడుపు సేరి పుట్టగా - రాకాసిగాని
కోపామునేసి కొట్టగా
ఓపినన్ని నీల్లలోన వలసీ వేగామె తిరిగి
బాపనోల్ల సదువులెల్ల బెమ్మదేవరకిచ్చినోడ

బేట్రాయి...

తాబేలై తాను పుట్టగా ఆ నీల్లకాడ
దేవాసురులెల్లకూడగా
దోవసూసి కొండకింద దూరగానే సిల్కినపుడు
సావులేని మందులెల్ల దేవర్లకిచ్చినోడ

బేట్రాయి...

అందగాడనవుదులేవయా - గోపాల గో
విందా రచ్చించా బేగరావయా
పందిలోన సేరి కోర పంటితోనె ఎత్తి భూమి
కిందు మిందు సేసినోడ సందమామ నీవె కాద

బేట్రాయి...

నారసిమ్మ నిన్నె నమ్మితి - నానాటికైన
కోరితి నీ పాదమే గతీ
ఓరి నీవు కంబాన సేరి ప్రహ్లాదు గాచి
కోరమీస వైరిగాని గుండె దొర్లసేసినోడ

బేట్రాయి...

బుడుత బాపనయ్యవైతివి
ఆ శక్కురవరితి నడిగి భూమి నేలుకుంటివీ
నిడువు కాళ్ళోడివై అడుగు నెత్తిపైన బెట్టి
తడవు లేక లోకమెల్ల మెడిమతోటి తొక్కినోడ

బేట్రాయి...

రెండుపదులు ఒక్కమారుతో ఆ దొరలనెల్ల
సెండాడినావు పరశుతో
సెండకోల బట్టి కోదండరామసామికాడ (సెండకోల = గండ్రగొడ్దలి)
బెండు కోల సేసికొనీ కొండకాడకేగినోడ (బెండు కోల = శక్తి తగ్గించుకుని, సముద్రం దగ్గర

గొడ్డలి విసిరేసి అంత మేరా సముద్రాన్ని వెనక్కి జరిపినాడు కదా, ఆ ఘట్టం)

బేట్రాయి...
రామదేవ రచ్చించరావయా సీతమ్మతల్లి
శ్యామసుందర నిన్ను మెచ్చగా
సామి తండ్రిమాట గాచి ప్రేమ భక్తినాదరించి

ఆమైన లంకనెల్ల దోమగాను సేసినోడ

బేట్రాయి...

దేవకీదేవి కొడుకుగా ఈ జగములోన
దేవుడై నిలిచినావురా
ఆవూల మేపుకొనీ ఆడోళ్ళాగూడుకొనీ
తావుబాగ సేసుకొనీ తక్కిడి బిక్కిడి సేసినోడ (తక్కిడి బిక్కిడి = మోసం)

బేట్రాయి...

ఏదాలూ నమ్మరాదనీ ఆ శాస్త్రాలా
వాదాలూ బాగ లేవనీ
బోధనలూ సేసికొనీ బుద్ధూలు సెప్పుకొనీ
నాదావినోదుడైన నల్లనయ్య నీవెకాద

బేట్రాయి...

కలికి నా దొరవు నీవెగా ఈ జగములోన
పలికినావు బాలశిశువుడా
చిల్లకట్టు పురములోన సిన్నీ గోపాలుడౌర
పిల్లంగోవి సేతబట్టి పేట పేట తిరిగినోడ..

బేట్రాయి...


( ఇందులో భజన చెయ్యడానికి వాడే చెక్కలు పొడవుగా ఉండే పలకలను పోలి ఉండడం వల్ల చెక్కభజననే పలకల భజన అని కూడా అంటారు. చేతుల్లో మూరెడు పొడవుండే తాళపు చెక్కలతో, కాళ్ళకు గజ్జెలతో వలయాకారంలో తిరుగుతూ తాళపు చెక్కలు వాయిస్తూ తాళానికి అనుగుణంగా పాటలు పాడుతూ నృత్యం చేస్తూ ఉంటారు. ఒకే చేతిలో రెండు చెక్కలను ఆడిస్తూ వాయించడం చెక్కభజనలోని సొగసు. వలయాకారంలో తిరిగే కళాకారులు కొన్ని సార్లు ఉద్దులు-వెలుద్దులుగా (జతలు జతలుగా) మారి ఎదురెదురుగా అడుగుమార్చి అడుగువేస్తూ ఉద్ది మార్చి ఉద్ది (ఒక అడుగులో ఒకవైపు-ఇంకొక అడుగులో రెండవవైపు) తిరుగుతూ నృత్యం చేస్తారు. పెన్నుద్దికాడైన గురువు పాటలోని ఒక్కొక్క చరణం అందిస్తే మిగిలిన వాళ్ళు అందుకుని పాడుతూ నృత్యం చేస్తారు. పలకల భజనలో జడకోపు తప్పనిసరిగా ఉంటుంది. ప్రస్తుతం చెక్కభజనలో భక్తి, పౌరాణిక, శృంగార, హాస్య సంబంధమైన పాటలు వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి. ప్రాచీనకాలంలో తిత్తి, మద్దెల, కంజీర వాయిద్యాలుగా ఉండేవి. ఇప్పుడు హార్మోనియం, డోలు, కంజీర, తబలా వాడుతున్నారు.)






దేవ దేవం భజే 
రామజోగయ్య శాస్త్రిగారు రాసిన రెండు వెర్షన్లతో పాటు
అన్నమాచార్య విరచిత గీతం దాని తాలూకూ ప్రతి పదానికీ అర్ధం కొసం ఇక్కడ క్లిక్ చెయ్యండి.

ఫేస్ బుక్

Tweets

లంకెలు